برنامه راهبردی :
برنامه ریزی راهبردی فرآیندی است سازمانی برای تعریف راهبرد سازمان و تصمیمگیری برای چگونگی یافتن منابع مورد نیاز برای رسیدن به مقصود راهبرد، صورت میگیرد. این فرایند افراد و منابع را نیز شامل میشود. کتابخانه ها هم در جهت همگام شدن با پیشرفتها و رسیدن به اهداف آموزشی - پژوهشی و ارائه خدمات کتابخانه ای بهینه به کاربران و ذی نفعان به برنامه راهبردی نیاز دارند. اطلاعات موردنیاز برای برنامه راهبردی از طریق شناسایی کاربران، ارزیابی و تحلیل نیازهای آنها، ارزیابی محیط داخلی و خارجی کتابخانه و تجزیه و تحلیل روندهای مربوطه تأمین می شود. این برنامه به شناسایی و توصیف راهبردهایی می پردازد که منابع انسانی، مالی ، فنی و فیزیکی موردنیاز برای پاسخگویی به نیازهای کنونی و آینده، جهت رسیدن به بهترین خدمات برای کاربران را شناسایی، گردآوری و اولویت بندی می کنند. برنامه راهبردی به منظور توسعه مطلوب خدمات آینده ی کتابخانه، راهبردهای مؤثری تعیین می کند، به گونه ای که بازتابی از اهداف، وظایف و بطور کلی نوآوری های سازمانی باشند.
ارزش ها :
- حفظ ارزشهای والای انسانی در ارائه خدمات به کاربران و تکریم مراجعه کنندگان به کتابخانه
- رعایت عدالت نسبت به همه بخشهای کتابخانه و تلاش برای رشد مناسب آنها
- رعایت احترام، آداب و اخلاق حرفهای کتابداری در ارائه خدمت به کاربران
- صرفه جویی در وقت کاربران و در اختیار قرار دادن بهترین خدمات با توجه به امکانات و توانمندی کتابخانه
- تلاش در جهت ارتقای مهارت، تخصص و خلاقیت کارکنان کتابخانه به منظور ارائه خدمات مناسب برای مراجعه کنندگان
- تلاش همه جانبه در جهت ارائه خدمات سودمند و همراه با سهولت با صرف کمترین زمان و هزینه برای مراجعه کنندگان
- بکارگیری فناوریهای نوین اطلاعاتی و ارتباطی به منظور ارائه خدمت هر چه بیشتر به مراجعه کنندگان
ماموریت:
ماموریت کتابخانه بیمارستان ، تامین و دسترس پذیری منابع اطلاعات بالینی روزآمد برای کاربران شامل پزشکان، پرستاران، پیراپزشکان وپژوهشگران جهت ارتقاء کیفیت مراقبت از بیمارو انجام پژوهشهای مرتبط است. بخشی از خدمات کتابخانه و اطلاع رسانی پزشکی نیز در راستای تامین نیاز اطلاعاتی بیماران و خانواده های آنها ارائه می شود.
ماموریت کتابخانه بیمارستان در راستای ارائه خدمات اطلاع رسانی پزشکی بشرح زیر می باشد:
شناسایی و تجزیه و تحلیل نیازهای اطلاعاتی کاربران
مشارکت کاربران و کارکنان کتابخانه بیمارستان در جهت تامین منابع اطلاعاتی پزشکی اعم از چاپی ،الکترونیکی و فن آوری های نوین
بستر سازی و در صورت امکان بکارگیری روشهای کتابداری بالینی در کتابخانه بیمارستان در راستای ارائه بهبود کیفیت مراقبت از بیماران
ایجاد بستر مناسب جهت آموزش مستمر به کاربران و کارکنان کتابخانه
افزایش ارتباط و تعامل کتابخانه با بخش های مختلف بیمارستان
حمایت از پژوهش ها و آموزش ها در راستای پیشبرد اهداف کلان دانشگاه
ایجاد بستر مناسب جهت همکاری و تبادل اطلاعات بین کتابخانه بیمارستانی در سطح دانشگاه و کشوری
تهیه و توزیع بسته های آموزشی تخصصی و عمومی در حوزه بالینی در قالب پوستر، بروشور،لوح فشرده ،فیلم و اسلاید جهت کاربران اعم از کادر درمان،بیماران و همراهان بیمار
شناسایی نیازهای کاربران و تحلیل آن:
نیازسنجی فرایندی است سازمانیافته، و نظاممند، برای مشخص کردن هدفها، شناسایی شکاف میان وضع موجود و هدفها، و سرانجام تعیین اولویتها برای عمل و پیادهسازی راهحلهاست. همچنین آن را فرایند گردآوری و واکاوی اطلاعاتی تعریف کردهاند که به شناسایی نیازهای افراد، گروهها، نهادها، جامعه محلی یا جامعه منتج میشود. به سخن سادهتر، نیازسنجی فرایند شناسایی نیازهای مهم و فراهمآوری راههای رفع آن نیازهاست.
نیاز اطلاعاتی کاربران کتابخانه با تشکیل کارگروه نیازسنجی متشکل از معاون آموزشی و پژوهشی مرکز، مسئول کتابخانه، نمایندگان گروه های آموزشی و یک نفر کتابدار متخصص پزشکی شناسایی میگردد. ارائه فرمهای مربوطه به مدیران گروههای آموزشی نیز یکی از راههای شناسایی نیاز کاربران به ارائه خدمات کتابخانه است. در نهایت با جمع بندی صورت گرفته و لحاظ امکانات و پتانسیل های کتابخانه و با در نظر گرفتن محدودیتها، کتابخانه در جهت رفع نیاز کاربران و تحقق اهداف آموزشی و پژوهشی قدم برمیدارد.
تجزیه و تحلیل برنامه راهبردی :
پایش خدمات کتابخانه و اطلاع رسانی پزشکی انجام شده در واحد جهت شناسایی نقاط قوت و تقویت آن و آگاهی از نقاط ضعف و برطرف نمودن آن در وهله اول از طریق نظرسنجی از کاربران کتابخانه از طریق ارائه فرمهای طراحی شده و تجزیه و تحلیل آن در دفتر کیفیت مرکز انجام میگیرد. در گام بعدی این سنجش به صورت درون سازمانی انجام میگیرد تا خدمات و فرآیندهای ارائه شده، عملکردها، نقاط قوت، نقاط ضعف، محدودیت منابع و بودجه، استفاده از فناوریهای نوین اطلاعاتی، امکانات و عملکرد کارکنان بررسی میگردد.
تحلیل عوامل داخلی و خارجی:
عوامل داخلی : نقاط قوت (Strengths ):
دارا بودن نیروی متخصص هرچند کم ولی توانا در حوزه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی
داشتن نرمافزار کتابخانهای نسبتا مناسب
وجود منابع تخصصی و فوق تخصصی مرتبط با رشته های موجود در کتابخانه بیمارستان
دسترسی داخل کتابخانهای به مجموعه کتابهای الکترونیکی
محل مناسب کتابخانه در بیمارستان
دسترسی به اینترنت در کتابخانه
پوشش وای فای مناسب
عوامل داخلی : نقاط ضعف (Weaknesses ):
فضای فیزیکی غیر استاندارد و ناکافی کتابخانه
کمبود نیروی انسانی متخصص
نبود فضای فیزیکی جهت استقرار مسئول و کارکنان کتابخانه جهت انجام امور تخصصی کتابخانه
عدم امکان دسترسی برخط به مجموعه کتابهای الکترونیکی
عدم اختصاص بودجه جداگانه برای کتابخانه
کمبود بودجه و عدم توانایی کتابخانه د ررفع سریع نیازهای کاربران و روزآمد سازی منابع
عدم ارتباط موثر با کتابخانه های دانشگاه های دیگر
عوامل خارجی: فرصت ها (Opportunities ):
وجود بستر لازم جهت اعتلا و ارتقای فعالیتهای کتابخانه
دیدگاه مثبت مدیران و حمایت آنان از کتابخانه جهت اعتلا و ارتقای آن
توسعه فضای مجازی و استفاده از آن در جهت ارائه خدمات به کاربران
وجود امکانات نرمافزاری و سختافزاری برای ارتقای خدمات کتابخانه
امکان دسترسی به اینترنت پرسرعت و وای فای مناسب برای کاربران
امکان استفاده از سیستم های داخل بیمارستان مانند HIS , Shafa جهت مشاهده پرونده ه ها و اطلاعات بالینی بیماران در کتابخانه
فراگیر شدن استفاده از شبکههای اطلاعاتی و حرکت به سمت جامعه اطلاعاتی
عوامل خارجی: تهدیدها (Threats ):
پایین بودن سرانه مطالعه
افزایش قیمت ها و بحران اجازه دسترسی به منابع اطلاعاتی و قطع اشتراک مکرر بانک های اطلاعاتی
افزایش قیمت ها و عدم دسترسی به کتب اصلی (اورجیناال) پزشکی
عدم تخصیص بودجه مناسب و بودجه رو به کاهش کتابخانهها و مراکز اطلاعرسانی
نبود همکاری بین کتابخانهای مؤثر و کارآمد در میان کتابخانههای دانشگاهی
گسترش استفاده کاربران از فضای مجازی و تغییر سلیقه کاربران از استفاده از منابع چاپی به منابع الکترونیکی
عدم ارتباط مناسب با گروه های آموزشی و کاربران
وجود برخی قوانین دست و پاگیر
ضعف زیرساختهای فناوری اطلاعات